विजया दशमी (बडादशैँ) को पावन अवसरमा सम्पूर्ण नेपालीहरूमा हेल्थ याद आयो (Health Yaad Aayo) का तर्फबाट हार्दिक मङ्गलमय शुभकामना!
दशैँ भन्नेबित्तिकै मिठो-मसिने खाने, परिवारसँग रमाउने र खुसी साट्ने पर्व हो। तर, चाडपर्वको यो उत्साहमा हाम्रो खानपान र दैनिकी बिग्रँदा विभिन्न स्वास्थ्य समस्याहरू देखिन सक्छन्। विशेष गरी मासु, चिल्लो, पिरो र मिठाईको अत्यधिक प्रयोगले पुरानो रोग भएका बिरामीहरूलाई अस्पताल पुर्याउन सक्छ।
अझै बालबालिका, फ्याटी लिभर, मिर्गौला (Kidney) र मुटुका बिरामीहरू ले यस समयमा विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ।
यो विजया दशमीमा आफू र आफ्नो परिवारको स्वास्थ्य सुरक्षित राख्दै कसरी पर्व मनाउने? आउनुहोस्, सरल भाषामा बुझौँ।
दशैँमा बन्ने रातो मासु (खसी, राँगो) र चिल्लो खानेकुराले रक्तचाप (Blood Pressure) र कोलेस्ट्रोल बढाउन सक्छ।
चिल्लो र नुन कम गर्ने: तरकारी वा मासु पकाउँदा कम्तीमा तेल र नुनको प्रयोग गर्नुहोस्।
रातो मासु सीमित गर्ने: बोसो भएको रातो मासुको साटो छाला नभएको कुखुराको मासु वा माछा थोरै मात्रामा खान सकिन्छ।
नियमित औषधि नछुटाउने: पर्वको धौडधुपमा आफ्नो नियमित ब्लड प्रेसर र मुटुको औषधि खान कहिल्यै नबिर्सनुहोस्।
कलेजोमा बोसो जमेका बिरामीहरूले अत्यधिक तेल, बोसो र रक्सीबाट टाढा रहनुपर्छ।
कडा 'नाइँ' भन्नुहोस्: रक्सी (Alcohol) र बोटलका चिसो पेय पदार्थ (Cold Drinks/Soda) ले कलेजोलाई सीधै हानि पुर्याउँछ।
फ्रेस तरकारी र फलफूल थप्नुहोस्: थालीमा मासु मात्र नभई हरियो सागपात, काँक्रो र फलफूलको मात्रा बढाउनुहोस्।
राति ढिलो नखाने: बेलुकाको खाना समयमै खाने र खाएपछि कम्तीमा १५-२० मिनेट हिँड्डुल गर्ने।
मिर्गौलाका बिरामीका लागि धेरै प्रोटिन (मासु) र बढी नुन निकै हानिकारक हुन सक्छ।
प्रोटिनको मात्रा नियन्त्रण गर्ने: डाक्टरले तोकिदिएको मात्राभन्दा बढी मासु वा गेडागुडी नखानुकै राम्रो हुन्छ।
पानी र झोल पदार्थ: डाक्टरको सल्लाह अनुसार मात्र पानीको मात्रा मिलाएर पिउनुहोस्।
प्रशोधित (Processed) खानेकुरा नखाने: बजारमा पाइने प्याक गरिएका खानेकुरा, ससेज, र भुजुकामा पोटासियम र सोडियम बढी हुने भएकाले यी खानेकुरा नखानुहोस्।
दशैँमा बालबालिकाहरू छिट्टै बिरामी पर्ने सम्भावना हुन्छ।
मिठाई र चकलेटमा नियन्त्रण: अत्यधिक मिठाई र कोल्ड ड्रिङ्क्सले पेट खराब गर्ने र दाँत बिग्रने समस्या हुन्छ।
बासी र बाहिरको खुला खाना नदिने: चाडबाडमा धेरै दिनसम्म राखिएको बासी मासु वा बाहिर खुला राखिएका खानेकुराले फुड पोइजनिङ (Food Poisoning) गराउन सक्छ।
हात धुने बानी: टीका लगाउनुअघि र खाजा खानुअघि साबुनपानीले राम्ररी हात धुन लगाउनुहोस्।
१. सन्तुलित भोजन (Balanced Diet): थालीमा आधा भाग हरियो सागपात/सलाद, एकचौथाई भाग भात/रोटी र एकचौथाई भाग मात्र मासु वा प्रोटिन राख्नुहोस्।
२. मासुको सही भण्डारण: मासुलाई धेरै दिनसम्म फ्रिजमा नराख्नुहोस्। राम्ररी उमालेर वा तातो बनाएर मात्र खानुहोस्।
३. प्रशस्त पानी पिउने: दिनमा कम्तीमा २ देखि ३ लिटर सफा पानी पिउनुहोस्।
४. सक्रिय रहने: बिहान हल्का व्यायाम गर्ने वा कम्तीमा ३० मिनेट हिँड्ने गर्नुहोस्।
यदि दशैँको समयमा घरमा कसैलाई स्वास्थ्य समस्या आएमा वा हतारमा अस्पताल पुर्याउनुपरेमा तुरुन्त निम्न नम्बरहरूमा सम्पर्क गर्नुहोस्:
🚑 एम्बुलेन्स सेवा (Ambulance): १०२ (102)
👮 नेपाल प्रहरी (Police): १०० (100)
🚒 दमकल (Fire Brigade): १०१ (101)
📞 ट्राफिक प्रहरी (Traffic Police): १०३ (103)
चाडपर्व मनाउँदै गर्दा आफ्नो र आफ्ना प्रियजनको स्वास्थ्यको ख्याल राखौँ। स्वास्थ्यसम्बन्धी कुनै पनि जिज्ञासा, घरमै प्रयोगशाला (Lab Test) परीक्षण सेवा वा डाक्टरको परामर्शका लागि हेल्थ याद आयो (Health Yaad Aayo) लाई सधैँ सम्झनुहोस्।
सबैलाई विजया दशमीको हार्दिक शुभकामना! स्वस्थ रहनुहोस्, मस्त रहनुहोस्।
